Sądowe stwierdzenie nieważności umowy



Potrzebujesz porady prawnej?
Zadzwoń po bezpłatną wycenę
537 396 844






Nieważność umowy nie musi być z zasady stwierdzana za pomocą orzeczenia sądowego. Bezwzględna nieważność następuje z mocy samego prawa i jest skuteczna wobec wszystkich bez potrzeby uzyskiwania orzeczenia sadowego, choćby deklaratoryjnego. Jest ona brana pod uwagę przez sąd z urzędu, co wynika nie bezpośrednio z przepisów prawa, ale z orzeczeń Sądu Najwyższego. Natomiast nieważność względna również nie wymaga orzeczenia sądowego, jakkolwiek do jej zaistnienia konieczne jest oświadczenie osoby, której umowa została nią dotknięta skierowane do drugiej strony umowy.

Zdarzają się jednak sytuacje, gdy druga strona umowy nie przyznaje się do tego, że umowa dotknięta jest nieważnością. Wtedy jedyną drogą do zbadania ważności i wyciągnięcia konsekwencji z tego stanu jest powództwo o ustalenie istnienia nieważności umowy, uregulowane w przepisach o postępowaniu cywilnym. Stwierdzenia nieważności nie może dokonać organ administracji, może on jedynie wystąpić do sądu powszechnego z odpowiedzią na zagadnienie wstępne, od którego zależy dalszy bieg postępowania w przedmiotowej sprawie. Do wniesienia takiego powództwa potrzebny jest interes prawny powoda. Może on polegać na tym, że ustalenie nieważności czynności prawnej spowoduje, że powód nie będzie musiał wykonywać umowy, która z powodu wad kwalifikowanych jest nieważna. Można na przykład żądać stwierdzenia nieważności umowy zawartej w formie aktu notarialnego, nie można natomiast w pozwie określić żądania jako pozew o unieważnienie aktu notarialnego. Pamiętać przy tym bowiem należy, że pozytywne dla wnoszącego orzeczenie sądu powinno być sformułowane w ten sposób, że stwierdza nieważność umowy, a nie że umowę unieważnia, gdyż nieważność następuje z mocy samego prawa. Podobnie lokator, któremu z naruszeniem zasad współżycia społecznego wypowiedziano umowę najmu, może żądać stwierdzenia nieważności oświadczenia wynajmującego o wypowiedzeniu umowy. W takim przypadku umowa nie zostanie rozwiązana.

Sporo wątpliwości w przypadku postępowań o stwierdzenie nieważności umowy pojawia się w kwestii, kto może wnieść takie powództwo w określonych przypadkach oraz w jakim czasie można tego skutecznie dokonać. Przykładem może być sytuacja, gdy kilku przedsiębiorców przystępuje do przetargu, a tylko jedna z ofert zostaje wybrana. Pozostali oferenci w przypadku zastrzeżeń mogą żądać nieważności umowy zawartej z wybranym oferentem dopiero po zawarciu tej umowy. Jeśli będą próbowali wnieść to powództwo w okresie po wybraniu zwycięzcy przetargu a przed zawarciem umowy, to sąd uzna je za przedwczesne. Legitymację czynną (czyli możliwość wniesienia powództwa) będzie mieć również wspólnota mieszkaniowa, gdy występuje o stwierdzenie nieważności umowy sprzedaży odrębnej własności lokalu. Powództwo o ustalenie nieważności umowy nie ulega przedawnieniu. W sprawie o ustalenie nieważności umowy nie można stosować przepisów regulujących nadużycie prawa w prawie cywilnym.



Potrzebujesz porady prawnej?
Zadzwoń po bezpłatną wycenę
537 396 844






Powiązane artykuły