Powołanie spadkobiercy (powołanie do spadku, powołanie do dziedziczenia)



Powołanie spadkobiercy to inaczej powołanie do spadku, powołanie do dziedziczenia. Powołanie do spadku następuje na mocy ustawy (dziedziczenie ustawowe) oraz na mocy testamentu (dziedziczenie testamentowe). Przepisy prawa spadkowego pierwszeństwo przyznają powołaniu na mocy testamentu. Spadkodawca może powołać do całości lub części spadku jedną lub kilka osób. Uprawnienie spadkodawcy do powołania do spadku jednej lub kilku osób wynika z tzw. swobody testowania. Oznacza to, iż spadkodawca może powołać spadkobiercę (spadkobierców) do całości albo tylko do części spadku. W przypadku dziedziczenia testamentowego co do części spadku, następuje także dziedziczenie ustawowe (z mocy ustawy) co do pozostałej części spadku.

Do częściowego dziedziczenia z ustawy może dojść także w sytuacji, gdy spadkobierca powołany na mocy testamentu, nie chce lub nie może dziedziczyć (np. jeden ze spadkobierców odrzucił spadek, został uznany za niegodnego dziedziczenia itp.). W praktyce, może się także zdarzyć, iż osoba powołana do części spadku na mocy testamentu, będzie także powołana do dziedziczenia na mocy ustawy. Ma to miejsce w sytuacji, gdy spadkobierca powołany do części spadku w drodze testamentu jest także spadkobiercą ustawowym i nie został on wyłączony od dziedziczenia ustawowego pozostałej części spadku. Powołany spadkobierca musi być określony przez spadkodawcę, choć niekoniecznie imieniem i nazwiskiem. Wystarczy bowiem możliwość ustalenia (zidentyfikowania) spadkobiercy (np. poprzez użycie określenia: „mój najmłodszy syn”).

Jeżeli spadkodawca powołał do spadku lub do oznaczonej części spadku kilku spadkobierców, nie określając ich udziałów spadkowych, dziedziczą oni w częściach równych. Przepisy prawa spadkowego wprowadzają dwie zasady, które mają zastosowanie przy ocenie woli spadkodawcy. I tak, jeżeli spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie poszczególne przedmioty majątkowe, które wyczerpują prawie cały spadek, osobę tę uważa się w razie wątpliwości nie za zapisobiercę, lecz za spadkobiercę powołanego do całego spadku. Natomiast, jeżeli takie rozrządzenie testamentowe zostało dokonane na rzecz kilku osób, osoby te uważa się w razie wątpliwości za powołane do całego spadku w częściach ułamkowych odpowiadających stosunkowi wartości przeznaczonych im przedmiotów. Uznanie za spadkobiercę pociąga za sobą ważne skutki prawne.

Otóż, osoba uznana za spadkobiercę będzie dziedziczyć także przedmioty niewskazane w testamencie, jak również będą obciążać ją długi spadkowe. Przepisy prawa spadkowego zakazują ustanowienia spadkobiercy pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu. Zasadą jest więc, że zastrzeżenie warunku lub terminu, uczynione przy powołaniu spadkobiercy testamentowego, uważane jest za nie istniejące. Natomiast, jeżeli z treści testamentu lub z okoliczności wynika, że bez takiego zastrzeżenia spadkobierca nie zostałby powołany, powołanie spadkobiercy jest nieważne. Postanowień tych nie stosuje się, jeżeli ziszczenie się lub nieziszczenie się warunku albo nadejście terminu nastąpiło przed otwarciem spadku (czyli przed śmiercią spadkodawcy).





Powiązane artykuły