Postępowanie mandatowe w sprawach o wykroczenia skarbowe



Wykroczeniem skarbowym jest czyn zabroniony, o mniejszej społecznej szkodliwości niż przestępstwo skarbowe i zagrożone innego rodzaju karą. Polega ono na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej jeżeli wartość przedmiotu czynu nie przekracza pięciokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia w czasie jego popełnienia. Ustawa karna skarbowa przewiduje za wykroczenie jeden rodzaj kary- karę grzywny określoną kwotowo. Postępowanie mandatowe ma zastosowanie jedynie do wykroczeń skarbowych, bowiem w drodze mandatu karnego można nałożyć jedynie grzywnę. Prowadzone jest ono przez finansowy organ postępowania przygotowawczego: 1) urząd skarbowy, 2) inspektora kontroli skarbowej, 3) urząd celny, 4) Straż Graniczną, 5) Policję, 6) Żandarmerię Wojskową lub przedstawiciela upoważnionego przez ten organ. Postępowanie mandatowe może zostać wszczęte również w przypadku, kiedy uprzednio prowadzone było postępowanie przygotowawcze.

Ustawa stanowi, iż karę grzywny w drodze mandatu karnego nałożyć można jedynie, gdy osoba sprawcy i okoliczności popełnienia wykroczenia skarbowego nie budzą wątpliwości, a nie zachodzi potrzeba wymierzenia kary surowszej. Natomiast postępowania mandatowego nie stosuje się, jeżel w związku z wykroczeniem skarbowym nastąpiło uszczuplenie należności publicznoprawnej, chyba że do chwili przyjęcia mandatu karnego wymagalna należność została w całości uiszczona. Nie wszczyna się również procedury mandatowej w przypadku gdy ten sam czyn sprawcy wykroczenia skarbowego wyczerpuje zarazem znamiona przestępstwa skarbowego lub gdy za wykroczenie skarbowe należałoby orzec przepadek przedmiotów.

Warunkiem nałożenia kary grzywny w drodze mandatu karnego jest wyrażenie przez sprawcę wykroczenia skarbowego zgody na przyjęcie mandatu. Musi ona zostać odnotowana na dokumencie mandatu karnego. Upoważniony organ postępowania przygotowawczego lub jego przedstawiciel, wymierzając karę grzywny w drodze mandatu karnego, obowiązany jest określić wykroczenie skarbowe zarzucane sprawcy oraz pouczyć go o warunkach dopuszczalności postępowania mandatowego, a zwłaszcza o skutkach prawnych braku zgody.

Ustawa karna przewiduje dwa rodzaje mandatów w postępowaniu mandatowym, a mianowicie: mandat wydany ukaranemu po uiszczeniu kary grzywny bezpośrednio upoważnionemu podmiotowi, który ją nałożył lub mandat kredytowany, wydawany ukaranemu za potwierdzeniem odbioru. Pierwszym mandatem można nałożyć karę grzywny jedynie na osobę czasowo tylko przebywającą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub niemającą stałego miejsca zamieszkania lub stałego miejsca pobytu. Mandat ten staje się prawomocny z chwilą uiszczenia kary grzywny upoważnionemu podmiotowi, który ją nałożył.

Natomiast mandat kredytowany ma zastosowanie do osób stale przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które czasowo opuszczają to terytorium. Staje się on prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Mandat karny kredytowany powinien zawierać pouczenie o obowiązku uiszczenia nałożonej kary grzywny w terminie 7 dni od daty przyjęcia mandatu oraz o skutkach jej nieuiszczenia w tym terminie. Nałożenie grzywny w drodze mandatu karnego uniemożliwia skierowanie aktu oskarżenia do sądu. Jeżeli sprawca wykroczenia odmówi przyjęcia mandatu, sprawa o wykroczenie skarbowe podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych. Dotyczy to także sytuacji kiedy sprawca przebywa stale za granicą albo gdy nie można ustalić jego miejsca zamieszkania lub pobytu w kraju, organ postępowania przygotowawczego lub jego przedstawiciel może dokonać tymczasowego zajęcia mienia ruchomego sprawcy, w szczególności przedmiotów zagrożonych przepadkiem.

Ukarany może wnieść o uchylenie kary grzywny nałożonej mandatem karnym, o ile popełniony czyn nie stanowi wykroczenia skarbowego. Wniosek ten należy złożyć w terminie 7 dni od daty przyjęcia mandatu lub z urzędu do sądu właściwego do rozpoznania sprawy, na którego obszarze działania została nałożona kara grzywny. Sąd orzeka na posiedzeniu, w którym może uczestniczyć ukarany, organ, który lub którego funkcjonariusz nałożył karę grzywny w drodze mandatu karnego, albo przedstawiciel tego organu oraz ujawniony interwenient. Uchylając mandat karny, sąd nakazuje podmiotowi zwrot uiszczonej kwoty. W razie uchylenia mandatu karnego sprawa podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych.





Powiązane artykuły