Oskarżyciel posiłkowy w procesie karnym



Potrzebujesz porady prawnej?
Zadzwoń po bezpłatną wycenę
537 396 844






Oskarżycielem posiłkowym jest pokrzywdzony, który występuje z oskarżeniem, w sprawie dotyczącej przestępstwa ściganego z urzędu, obok prokuratora albo zamiast tego organu. Pokrzywdzony staje się oskarżycielem posiłkowym po wniesieniu aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego, jeżeli do momentu rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej złoży oświadczenie, że chce występować w procesie w takim charakterze. Może się tak stać również z mocy samego prawa (ex lege). Pokrzywdzony, jako oskarżyciel posiłkowy, jest również uprawniony do wystąpienia z aktem oskarżenia w sprawie ściganej z urzędu, jeżeli prokurator ponownie odmówił wszczęcia postępowania przygotowawczego bądź powtórnie umorzył owo postępowanie. Na dokonanie tej czynności pokrzywdzony ma termin jednego miesiąca od doręczenia postanowienia prokuratora. Termin ten nie podlega przywróceniu. W postępowaniach w sprawach nieletnich, oskarżyciel posiłkowy nie może występować.

Instytucję oskarżyciela posiłkowego dzielimy na subsydiarnych i ubocznych. Oskarżyciel posiłkowy subsydiarny wnosi akt oskarżenia, jeżeli oskarżyciel publiczny (prokurator) nie realizuje funkcji ścigania przestępstwa z urzędu. Z kolei oskarżyciel posiłkowy uboczny włącza się do postępowania obok oskarżyciela publicznego składając oświadczenie do sądu. Sąd może ograniczyć liczbę oskarżycieli posiłkowych występujących w sprawie, orzeka wtedy niemożność brania udziału w postępowaniu przez daną osobę. W razie śmierci oskarżyciela posiłkowego, osoby najbliższe mogą wstąpić w jego prawa.

Należy zauważyć, że oskarżyciel posiłkowy jest pełnoprawną stroną procesową, która może podejmować decyzje niezależnie od decyzji oskarżyciela publicznego, nawet jeśli występuje u jego boku. Nie może natomiast podejmować czynności na korzyść oskarżonego, może jedynie popierać oskarżenie i tym samym działać we własnym interesie. Zgodnie z regułami procesu karnego oskarżyciel posiłkowy może zaskarżyć każde rozstrzygnięcie, które narusza jego prawa lub szkodzi jego interesom, może także zaskarżyć wyrok wyłącznie co do kary. Może składać wnioski, oświadczenia, środki odwoławcze, zadawać pytania, jak również może mieć pełnomocnika. Oskarżyciel posiłkowy może wnieść o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów pełnomocnictwa bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Do uprawnień oskarżyciela posiłkowego należy ponadto złożenie wniosku o podjęcie postępowania, które zostało warunkowo umorzone, wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem, jak i prawo do wniesienia kasacji.

Udział oskarżyciela posiłkowego w rozprawie nie jest obowiązkowy, dlatego postępowanie może się toczyć pomimo jego nieobecności. Jednakże oskarżyciel ten może usprawiedliwić swoją nieobecność i wnieść wniosek o nieprzeprowadzanie rozprawy podczas jego absencji. W tym wypadku, jak również na skutek nieobecności oskarżyciela posiłkowego na rozprawie wywołanej niezawiadomieniem o terminie rozprawy czy z powodu innej ważnej przyczyny losowej, sąd powinien odroczyć postępowanie sądowe. Sąd może także stwierdzić, że oskarżyciel posiłkowy nie może brać udziału w postępowaniu, gdyż jest osobą nieuprawnioną bądź z powodu wniesienia pisma procesowego po terminie.

Oskarżyciel posiłkowy może w każdej chwili odstąpić od oskarżenia. Jeżeli po odstąpieniu tego oskarżyciela od sprawy brak jest także oskarżyciela publicznego, wówczas sąd zawiadamia o odstąpieniu prokuratora. Nie powoduje natomiast żadnych skutków odstąpienie oskarżyciela posiłkowego, jeżeli na rozprawie występuje oskarżyciel publiczny. Oskarżyciel, który raz odstąpił od oskarżenia nie może ponownie przystąpić do postępowania. Odstąpienie oskarżyciela publicznego od oskarżenia nie powoduje pozbawienia uprawnień oskarżyciela posiłkowego.



Potrzebujesz porady prawnej?
Zadzwoń po bezpłatną wycenę
537 396 844






Powiązane artykuły