Orzeczenia sądu najwyższego



Zgodnie z przepisami o Sądzie Najwyższym, Sąd Najwyższy jest organem władzy sądowniczej. Zgodnie z zasadą trójpodziału władz, Sąd Najwyższy nie jest więc organem władzy ustawodawczej i w jego gestii nie leży stanowienie prawa, a jedynie rozstrzyganie zagadnień prawnych, a także ujednolicanie orzecznictwa sądów. Formalnie, orzeczenia Sądu Najwyższego wiążą tylko wtedy, gdy sąd odwoławczy zwróci się o udzielenie odpowiedzi na pytanie prawne do Sądu Najwyższego. W takiej sytuacji uchwała Sądu Najwyższego, rozstrzygająca zagadnienie prawne, wiąże w tylko danej sprawie. Natomiast, inne orzeczenia Sądu Najwyższego nie wiążą co do zasady sądów. Orzecznictwo Sądu Najwyższego odgrywa zatem istotną rolę. Dodać wszakże należy, iż pewne uchwały Sądu Najwyższego uzyskują rangę tzw. zasad prawnych. Uchwały takie wiążą wtedy nie tylko w konkretnej sprawie, ale także w innych sprawach rodzajowo podobnych.

Zgodnie z przepisami postępowania cywilnego, jeżeli przy rozpoznawaniu apelacji powstanie zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, sąd może przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu, odraczając rozpoznanie sprawy. Sąd Najwyższy władny jest przejąć sprawę do rozpoznania albo przekazać zagadnienie do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi tego Sądu. Zagadnienie prawne powinno dotyczyć tylko takich problemów prawnych, które pozostają w związku z rozstrzygnięciem sprawy. W przypadku przedstawienia Sądowi Najwyższemu pytania prawnego, Sąd Najwyższy może udzielić lub odmówić udzielenia odpowiedzi, lub też przejąć sprawę do rozpoznania. Sąd Najwyższy udziela odpowiedzi w formie uchwały. Natomiast odmowa udzielenia odpowiedzi następuje w formie postanowienia.

Przed rozstrzygnięciem pytania prawnego, Sąd Najwyższy rozważa także, czy zachodzi konieczność przejęcia sprawy do rozpoznania we własnym zakresie. Przejęcie sprawy przez Sąd Najwyższy następuje wtedy, gdy odpowiedź na pytanie sądu odwoławczego okaże się niemożliwa bez rozstrzygnięcia także o istocie sprawy lub, gdy odpowiedź na pytanie prawne będzie jednocześnie rozstrzygnięciem apelacji. Natomiast, uchwała zawierająca odpowiedź na pytanie prawne wiąże wszystkie sądy, które podejmują później decyzje w takiej konkretnej sprawie. Oznacza to, iż taka uchwała Sądu Najwyższego będzie wiązać nie tylko sam sąd II instancji, ale także: sąd I instancji, któremu sprawa została przekazana oraz ewentualnie sąd apelacyjny rozpoznający apelację od orzeczenia sądu niższego ponownie rozstrzygającego sprawę.

Należy mieć na uwadze, że uchwały pełnego składu Sądu Najwyższego, składu połączonych izb oraz składu całej izby z chwilą ich podjęcia uzyskują moc zasad prawnych. Skład siedmiu sędziów może natomiast postanowić o nadaniu uchwale moc zasady prawnej. Nadanie danej uchwale mocy zasady prawnej oznacza, że wiąże ona Sąd Najwyższy nie tylko w jednej, konkretnej sprawie, w której została podjęta, ale także w innych rodzajowo jednorodnych sprawach. Sąd Najwyższy wydaje zbiór swoich orzeczeń. Zasady publikacji orzeczeń określa Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego na podstawie zarządzenia wydawanego na wniosek Prezesa Sądu Najwyższego, kierującego pracą danej izby.





Powiązane artykuły

Pokaż więcej