Ograniczenie władzy rodzicielskiej



Ograniczenie władzy rodzicielskiej może być uzasadnione w trzech przypadkacg: niemożności wspólnego jej wykonywania przez rodziców na skutek ich rozłączenia (np. z powodu rozwodu), w związku z całkowitym ubezwłasnowolnieniem dziecka albo w związku z zagrożeniem dobra dziecka. Przesłankami ograniczenia władzy rodzicielskiej jednego z rodziców, z powodu niemożności jej wspólnego wykonywania na skutek rozłączenia rodziców, będzie niepozostawanie rodziców w związku małżeńskim (także pozostawanie przez rodziców w związku małżeńskim, przy faktycznym rozłączeniu). Pierwsza przesłanka oznacza sytuację, w której rodzice nigdy nie zawierali małżeństwa, zawarli małżeństwo, ale okazało się ono małżeństwem nieistniejącym lub zostało unieważnione albo też sytuację, gdy małżeństwo rodziców zostało rozwiązane prawomocnym wyrokiem sądu (rozwód).

W drugim przypadku z reguły chodzi o pozostawanie rodziców w separacji sądowej lub faktycznej, przy czym nie musi to oznaczać odrębnego miejsca zamieszkania każdego z rodziców. Rodzice mogą mieszkać razem, jednak ograniczenie władzy rodzicielskiej w stosunku do któregoś z nich może nastąpić, gdy nie współdziałają ze sobą lub nie mogą współdziałać przy wykonywaniu władzy rodzicielskiej. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców ograniczając władzę rodzicielską drugiego z rodziców. Ograniczenie to musi zostać sformułowane w sposób konkretny, z dokładnym określeniem rodzaju uprawnień i obowiązków przyznanych drugiemu z rodziców. Z uwagi na to, że uprawnienie zarządu majątkiem dziecka przysługuje rodzicowi posiadającemu pełną władzę rodzicielską, rozstrzygnięcie sądu nie może dotyczyć tego zagadnienia.

Treść obowiązków i uprawnień rodzica, któremu sąd ograniczył wykonywanie władzy rodzicielskiej może dotyczyć, tytułem przykładu, podejmowania decyzji o wyborze szkoły, sposobie leczenia oraz kierunku kształcenia. Orzekając ograniczenie władzy rodzicielskiej w oparciu o przesłankę niemożności wspólnego jej wykonywania przez oboje rodziców, sąd nie może orzec o okresowym przebywaniu dziecka u każdego z rodziców. Dopuszczalne jest natomiast określenie krótkotrwałych pobytów dziecka u jednego z rodziców. Podejmując decyzję o przyznaniu pełnej władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców sąd powinien kierować się dobrem dziecka, uwzględniając jednocześnie m.in. jego wiek oraz stopień związania uczuciowego z danym rodzicem.

Ważne są także możliwości finansowe i warunki mieszkaniowe rodziców, ich osobiste kwalifikacje i stopień zaangażowania uczuciowego, wiek i stan zdrowia. Rodzice, którzy wykonują władzę rodzicielską nad dzieckiem całkowicie ubezwłasnowolnionym, podlegają takim ograniczeniom, jakim podlega opiekun. Ograniczenia te oznaczają m.in. wymóg sprawowania nadzoru przez sąd przy wykonywaniu pieczy nad dzieckiem, obowiązek uzyskiwania zezwolenia sądu we wszystkich ważniejszych sprawach dotyczących majątku i osoby dziecka i wiele innych. Rodzice podlegają powyższym ograniczeniom z mocy prawa, od chwili uprawomocnienia się postanowienia o całkowitym ubezwłasnowolnieniu dziecka.

Władza rodzicielska może zostać ograniczona również w związku z zagrożeniem dobra dziecka. Dotyczy to zarówno dóbr osobistych, jak i majątkowych dziecka. Podkreślić należy, że wystarczy samo wystąpienie zagrożenie dobra dziecka, nie musi mieć miejsca jego naruszenie. W razie wystąpienia takiej sytuacji sąd może w szczególności m.in.: zobowiązać rodziców oraz małoletniego do określonego postępowania z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonywania wydanych zarządzeń, zarządzić umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej albo w placówce opiekuńczo-wychowawczej, czy też powierzyć zarząd majątkiem małoletniego ustanowionemu w tym celu kuratorowi.





Powiązane artykuły