Natychmiastowa wykonalność wyroków



Charakterystyczną cechą wyroków zasądzających świadczenia jest ich wykonalność. Oznacza ona w uproszczeniu zagwarantowaną przymusem państwowym powinność wykonania zawartych w sentencji wyroku postanowień. Nauka prawa wskazuje dwie możliwości uzyskania natychmiastowej wykonalności orzeczeń, pierwszą z nich jest ta wynikająca z ustawy (ex lege), druga opiera się na wydaniu odrębnego postanowienia sądu, które nadaje wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności.

W praktyce, najczęściej sąd nadaje rygor natychmiastowej wykonalności z urzędu, po wydaniu wyroku, w sprawach zasądzających alimenty (m.in. do rat płatnych po wniesieniu powództwa), a także roszczenie, które zostało przez pozwanego uznane. Ponadto, sąd również może nadać wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności w innych sprawach, gdy zasądza należność m.in. z rewersu, warrantu, czeku, dokumentu urzędowego, czy wtedy gdy uwzględnia powództwo o naruszenie posiadania. Dopuszczalne jest, aby sąd uzależnił wydanie rygoru natychmiastowej wykonalności od zabezpieczenia złożonego przez powoda. Co do zasady, orzeczenie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostaje wydane w formie postanowienia. Dopuszczalne jest, aby w wyniku uchylenia lub zmiany wyroku, zaopatrzonego w rygor natychmiastowej wykonalności, sąd miał możliwość orzekania, na wniosek strony, o przywróceniu stanu poprzedniego, a nawet o zwrocie już wyegzekwowanego świadczenia (tzw. restytucja wyroku). Jednocześnie, z żądaniem naprawienia szkody można wystąpić w osobnym procesie. Czas obowiązywania rygoru natychmiastowej wykonalności rozpoczyna się od ogłoszenia wyroku, postanowienia lub od podpisania sentencji wyroku.

Wyrok składa się z dwóch części - sentencji (lub wskazania motywów rozstrzygnięcia przedstawionych w formie ustnej) oraz uzasadnienia. W sentencji zostaje zawarte rozstrzygnięcie o żądaniach stron. Według poglądów judykatury to jednak uzasadnienie wyroku pełni rolę nadzoru sprawowanego przez sąd wyższej instancji, a nawet z punktu widzenia jego wykładni, może wpływać na świadomość prawną stron. Wydanie wyroku przez sąd jest możliwe po zamknięciu rozprawy, a podstawą jego wydania jest m.in. materiał zgromadzony do zamknięcia rozprawy. Otwarcie rozprawy ponownie może nastąpić, gdy nowe okoliczności zostaną ujawnione już po zamknięciu rozprawy. Przedmiotem orzekania przez sąd mogą być żądania powoda zgłoszone w powództwie. Niemniej jednak, warto zwrócić uwagę, że nie jest dopuszczalne zasądzanie ponad czy też wbrew żądaniu powoda (m.in. na innej niż wskazana przez powoda podstawie faktycznej). W praktyce stosowania przepisów, sąd ma możliwość wydania m.in. wyroków częściowych lub wstępnych. Wyrok częściowy charakteryzuje się możliwością poddania pod rozstrzygnięcie sądu tylko części żądania . Wyrok wstępny natomiast umożliwia wydanie wyroku tylko co do zasady, natomiast istniejące sporne żądanie może być rozstrzygane już na dalszej rozprawie, a nawet zostać odroczone.





Powiązane artykuły

Pokaż więcej