Naruszenie własności w stosunkach sąsiedzkich



Granice przestrzenne nieruchomości określane są przez społeczno – gospodarcze przeznaczenie prawa, wynikające z planów zagospodarowania przestrzennego lub, w przypadku ich braku, z faktycznego wykorzystywania gruntu. Niemniej jednak, własność może zostać poddana pewnym ograniczeniom, które wynikają z prawa sąsiedzkiego. Immisje, czyli oddziaływania jednych nieruchomości na drugie nieruchomości sąsiednie charakteryzują zachowania w stosunkach sąsiedzkich. Wyróżnić można immisje bezpośrednie i pośrednie. Pierwsze z nich, immisje celowe (bezpośrednie) nie są dopuszczalne. Charakteryzują się m.in. celowym kierowaniem odpływu wody, ścieków na sąsiednie grunty. W związku z tym, traktuje się je jako czyny bezprawne. W przypadku ich wystąpienia dopuszczalne jest korzystanie z ochrony wynikającej z przepisów o czynach niedozwolonych, a także wystąpienie z roszczeniami chroniącymi własność.

Immisje pośrednie występować mogą pod postacią immisji materialnych i niematerialnych. Immisje pośrednie o charakterze materialnym polegają na oddziaływaniu materią, czyli m.in. zapachem, poprzez hałas, wibracje na nieruchomość sąsiednią. Natomiast immisjami pośrednimi o charakterze niematerialnym charakteryzują się takie zachowanie, które oddziałują na psychikę podmiotów zajmujących grunt sąsiedni, m.in. poprzez przechowywanie materiałów radioaktywnych. Ustalenie, czy miało miejsce naruszenie własności wymaga poddania ocenie samego faktu naruszenia, zgodnie z następującymi kryteriami: przeciętnej miary, która w tym zakresie umożliwia oddziaływanie na grunty lub nieruchomości sąsiednie; przeznaczenia społeczno – gospodarczego nieruchomości; stosunków miejscowych (wszelkiego rodzaju zwyczaje miejscowe). W przypadku sporów granicznych natomiast, postępowanie rozgraniczeniowe odbywa się w trybie administracyjnym, które jest przeprowadzane jest przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta przy pomocy geodety.

W ramach postępowania administracyjnego może zostać zawarta ugoda albo wydana decyzja przez organ właściwy. W przypadku, gdy strona nie zgadza się z treścią wydanej decyzji lub wtedy, gdy brak jest podstaw do jej wydania sprawa przekazywana jest do sądu cywilnego. Należy zatem zwrócić uwagę, że od decyzji administracyjnej odwołanie służy do sądu cywilnego. Sąd cywilny, przed wydaniem orzeczenia, uwzględnia następujące podstawy: stan prawny nieruchomości (na podstawie dokumentów: wypisów, wyrysów itd.), stan ostatniego posiadania, czyli stan istniejący przed wdaniem się stron w spór o przebieg granicy oraz rozgraniczenia z uwzględnieniem wszelkich okoliczności. Powyżej wskazana kolejność jest wiążąca dla sądu. Jednocześnie, właściciele sąsiednich nieruchomości mają obowiązek dbania o utrzymanie znaków granicznych oraz przedmiotów, które do wytyczenia granicy są przydatne. Zarówno jednak nakłady jak i korzyści jakie przynoszą urządzenia, które znajdują się na granicy, strony powinny ponosić w częściach równych jeżeli z nich wspólnie korzystają.

W stosunkach sąsiedzkich roszczeniem służącym do ochrony własności jest roszczenie właściciela przeciwko podmiotowi, który wzniósł budynek lub inne urządzenie na gruncie należącym do właściciela. W praktyce, zabudowanie cudzego gruntu może nastąpić w przypadku, gdy dochodzi do przekroczenia samej granicy. Drugim roszczeniem służącym ochronie własności jest roszczenie budowniczego do właściciela. Bowiem stwarza ono możliwość domagania się od właściciela przeniesienia na budowniczego własności gruntu zajętego pod budowę. Niemniej jednak, roszczenie to przysługuje tylko samoistnemu posiadaczowi w dobrej wierze. Pojęcie samoistnego posiadacza w dobrej wierze określa podmiot, który włada rzeczą jak właściciel. Wedle orzecznictwa określenie "dobra wiara" oznacza stan świadomości określonego podmiotu wyrażający się w błędnym przekonaniu o istnieniu jakiegoś prawa, stosunku prawnego lub sytuacji istotnej z punktu widzenia prawa, nawet pomimo, iż rzeczywisty stan prawny jest odmienny.





Powiązane artykuły