Nadzór a kontrola administracji publicznej



Nie istnieje legalna definicja kontroli ani nadzoru administracji publicznej. Jednakże nie są to pojęcia tożsame. Przez kontrolę należy rozumieć porównanie stanu faktycznego istniejącego w danym organie administracji publicznej ze stanem postulowanym przez przepisy prawa. W ramach kontroli ustala się także źródła powstania rozbieżności i wskazuje wytyczne mające na celu zapobieganie zaistnieniu podobnych sytuacji w przyszłości. Natomiast nadzór jest pojęciem szerszym i należy przez niego rozumieć uprawnienie do władczej interwencji w działalność podmiotu kontrolowanego, podczas gdy organy kontroli nie mogą ingerować w sposób funkcjonowania organu poddanego kontroli.

Zarówno nadzór jak i kontrola prowadzone są przez organy określone w Konstytucji i ustawach szczególnych. Tym samym żadne inne podmioty nie mają kompetencji do sprawowania nadzoru nad administracją publiczną. Należy wskazać jednak, że o tym, czy działanie organu kontrolnego ma postać kontroli czy nadzoru decydują posiadane przez niego kompetencje. Jednakże kryteria pozostają takie same i są to: legalność, gospodarność, rzetelność i celowość. Sprawowanie nadzoru nad administracją publiczną ma charakter następczy w stosunku do jej działalności. Ma ono na celu zapobieganie nieprawidłowościom, jak i naprawianie istniejących błędów. Kontrola administracji jest konieczna dla zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania.

Przepisy prawa przewidują kilka rodzajów kontroli. Są one uzależnione od potrzeb. Podstawowy podział oparty jest kryterium podmiotowe. Z tego też względu wyróżniamy kontrolę wewnętrzną i zewnętrzną. Kontrolę wewnętrzną sprawują podmioty administracji publicznej, natomiast kontrolę zewnętrzną prowadzą wyspecjalizowane organy ustawowe lub konstytucyjne np. Najwyższa Izba Kontroli, Rzecznik Praw Obywatelskich, Państwowa Inspekcja Pracy. Przez kontrolę zewnętrzną należy rozumieć następujące rodzaje kontroli: parlamentarną, państwową, kontrolę sądów i trybunałów, kontrolę prokuratorską, kontrolę Rzecznika Praw Obywatelskich oraz innych organów państwowych, do których należy zaliczyć m.in. organ konstytucyjny - Rzecznika Praw Dziecka oraz organy ustawowe - Generalnego Inspektora Danych Osobowych, czy Państwową Inspekcję Pracy. Kontrolę parlamentarną nad funkcjonowaniem rządu sprawuje Sejm i ma ona polityczny charakter.

Natomiast innym rodzajem nadzoru jest kontrola sądowa i sądowoadministracyjna, sprawowana przez niezawisłe sądy i trybunały. Kontrola prokuratorska zmierza z kolei do podejmowania określonych środków prawnych przewidzianych przez określone przepisy prawa, mających na celu prawidłowe i jednolite stosowanie prawa w postępowaniu sądowym i administracyjnym. Ponadto, kontrola prokuratorska stwarza również możliwość zaskarżania do sądu niezgodnych z prawem decyzji administracyjnych i branie udziału w postępowaniu sądowym w sprawach zgodności z prawem takich decyzji. Prokurator uprawniony jest do udziału w każdym stadium postępowania administracyjnego, jak również wnoszenia nadzwyczajnych środków zaskarżenia.





Powiązane artykuły

Pokaż więcej