Czym jest rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków?



Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków jest przykładem jednej z umów majątkowych małżeńskich, znanych powszechnie pod nazwą intercyzy. Obok niej w polskim prawie rodzinnym funkcjonują także inne umowy majątkowe: 1) umowa majątkowa rozszerzająca wspólność ustawową, 2) umowa majątkowa ograniczająca wspólność ustawową, 3) umowa ustanawiająca rozdzielność majątkową. Wszelkie umowy majątkowe małżeńskie stanowią dopuszczalne odstępstwo od ustawowej zasady wspólności ustawowej, która powstaje w chwili zawarcia związku małżeńskiego. Jednakże ustawodawca pozwala zarówno małżonkom jak i narzeczonym na zawarcie umowy modyfikującej wspólność ustawową.

Umowa taka musi mieć formę aktu notarialnego, inaczej bowiem będzie nieważna z mocy prawa. Jej treść może zostać w każdej chwili zmieniona, sama zaś umowa może zostać rozwiązana, co powoduje powstanie wspólności ustawowej pomiędzy małżonkami. W przypadku powstania tego rodzaju rozdzielności majątkowej, oboje małżonkowie zachowują swój majątek, zarówno ten nabyty przed, jak i po podpisaniu umowy. Podobnie, każdy małżonek ma prawo do swobodnego zarządzania swoim majątkiem. Rozwiązanie to pozwala małżonkom na samodzielne decydowanie o sprawach majątku osobistego z jednej strony, z drugiej natomiast stanowi swoistego rodzaju zabezpieczenie majątkowe w razie ustania małżeństwa. Pod pojęciem dorobku każdego z małżonków należy rozumieć faktyczny wzrost wartości majątku każdego z małżonków, który ma miejsce już po zawarciu umowy.

Dokonuje się tego przez porównanie stanu końcowego i początkowego wspólnego majątku. Obliczając wartość dorobku nie wlicza się przedmiotów majątkowych nabytych przed zawarciem umowy majątkowej oraz majątku nabytego w drodze dziedziczenia, zapisu lub darowizny, praw niezbywalnych, przysługujących tylko jednej osobie, wierzytelności związanych z odszkodowaniem za uszkodzenie ciała lub spowodowanie rozstroju zdrowia, a także wierzytelności o wynagrodzenie za pracę, które są jeszcze niewymagalne. Ustalając wartość dorobku należy, w dalszej kolejności, doliczyć wartość: 1) darowizn poczynionych przez jednego z małżonków na rzecz wspólnych dzieci lub wnuków, 2) usług, które jeden małżonek świadczył na rzecz majątku drugiego, 3) nakładów i wydatków poczynionych z majątku jednego z małżonków na majątek drugiego, a właściwie na poszczególne składniki tego majątku.

Wartość dorobku każdego z małżonków musi być określona w umowie majątkowej. Ustanie rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków następuje w przypadku rozwiązania umowy lub małżeństwa. W obu tych przypadkach, małżonek posiadający mniejszy dorobek ma prawo żądać od drugiego małżonka wyrównania dorobków. Wyrównanie to następuje poprzez zapłatę lub przeniesienie prawa. Niezwykle istotne jest, że wyrównanie takie nie powstaje z mocy samego prawa. Małżonek z mniejszym dorobkiem ma jedynie roszczenie do drugiego małżonka o wyrównanie dorobków. Wierzytelność ta może być dochodzona zarówno na drodze sądowej, jak i umownej.

Jednakże, kiedy przemawiają za tym ważne powody, każdy z małżonków ma prawo żądania zmniejszenia wysokości roszczenia. Instytucja ta ma w założeniu zapobiegać nadużyciom prawa przez małżonków, którzy faktycznie działali wbrew interesowi rodziny. W przypadku śmierci jednego z małżonków, jego spadkobiercy mogą domagać się wyrównania dorobku od małżonka pozostającego przy życiu. Dotyczy to zarówno sytuacji przed ustaniem rozdzielności, jak i po jej ustaniu, lecz przed wyrównaniem. Prawo to przysługuje spadkobiercom ustawowym i testamentowym. Natomiast sam podział odbywa się na takich samych zasadach jak pomiędzy małżonkami.





Powiązane artykuły